Opgroeien maakt empathischer

Als we denken aan anderen, wordt een uniek netwerk aan hersengebieden actief. Dit sociale breinnetwerk verandert in de adolescentie, waardoor we steeds beter worden in het meevoelen en begrijpen van de ander. Maar deze verandering heeft niet voor iedereen hetzelfde effect. Dit ontdekte psycholoog Sandy Overgaauw. Promotie 19 februari.

Sociale brein verandert in adolescentie

Waarom helpen we een vriend in nood? Waarom springt de ene persoon ertussen als twee mensen ruzie maken, en de andere niet? Sandy Overgaauw bekeek de onderliggende hersenmechanismen die ervoor zorgen dat we kunnen meevoelen, intenties kunnen inschatten en anderen willen helpen. Ze ontdekte dat een uniek netwerk aan hersengebieden actief wordt als we denken aan anderen. Dit netwerk wordt ook wel het sociale breinnetwerk genoemd. Ook toonde ze aan dat het sociale brein verandert in de adolescentie en dat dit netwerk niet bij iedereen even sterk reageert.


 

Breinnetwerk detecteert intentie

Overgaauw volgde een groep jongeren van 12 tot 19 jaar gedurende twee jaar. Zij kregen de opdracht om emotionele intenties af te lezen op basis van het zien van een foto van een persoon, waarbij enkel de ogen waren afgebeeld. Wanneer deelnemers bezig waren met het aflezen van de emotionele intentie werd het sociale breinnetwerk actief. Wanneer de leeftijd en het geslacht moesten worden ingeschat, gebeurde dit niet. Overgaauw: ‘Dit betekent dat het sociale breinnetwerk belangrijk is voor het detecteren en benoemen van iemands emotionele intentie, maar niet voor de inschatting van leeftijd en geslacht.’

Aflezen intenties steeds makkelijker

Overgaauw ontdekte ook dat een belangrijk sociaal breingebied dat in de frontale cortex ligt, actiever was bij jongere deelnemers. Hieruit concludeert ze dat het aflezen van intenties steeds automatischer gaat als mensen opgroeien. ‘Het lijkt erop dat oudere adolescenten het sociale breinnetwerk minder hoeven te gebruiken, hoewel dit geen voorwaarde is voor betere empathische vaardigheden.’


Verschil in activiteit sociale brein

Overgaauw liet de deelnemers ook fysiek bedreigende situaties beoordelen, zoals twee jongens die ruzie maken. De activiteit in het sociale brein bleek niet voor iedereen even sterk te zijn. Deelnemers die empathischer zijn in het dagelijks leven, activeerden onderdelen van het netwerk minder sterk. Dit komt mogelijk doordat zij beter zijn in het evalueren van sociale situaties.

Uniek onderzoek: deelnemers lang gevolgd

Dit proefschrift bevat een van de eerste studies waarbij dezelfde deelnemers over langere tijd werden gevolgd. Het biedt aanknopingspunten voor toekomstig onderzoek bij jongeren die moeite hebben zich in te leven in anderen, aldus Overgaauw. ‘Een beter begrip van de hersenmechanismen die hieraan ten grondslag liggen, is een belangrijke stap in de richting van de ontwikkeling van betere interventies voor opgroeiende jongeren.’

(16 februari 2015 - CR)

Zie ook


Sandy Overgaauw
Instituut Psychologie - Ontwikkelings- en Onderwijspsychologie

Studeren in Leiden


Bachelor

Psychologie

Master
Psychology (9 specialisaties)
Psychology Research (4 specialisaties)

Laatst Gewijzigd: 17-02-2015