Zonlicht kan ADHD verminderen

Zonlicht heeft mogelijk een preventief effect op ADHD-symptomen. Tot die conclusie komen biopsychologen, waaronder de Leidse slaaponderzoeker dr. Kristiaan van der Heijden.

Geografische overeenkomst

De onderzoekers vergeleken kaarten van het vóórkomen van ADHD in de Verenigde Staten – en later wereldwijd - met die van de zonne-intensiteit, dat is de hoeveelheid zonlicht in een bepaald gebied in kilowattuur per vierkante meter per dag. En toen viel de geografische overeenkomst op tussen een lage ADHD-aanwezigheid en een hoge zonne-intensiteit, en andersom. Verschillen in zonne-intensiteit tussen regio’s verklaren maar liefst 34 tot 57% van de verschillen in ADHD-aanwezigheid. Ook na correctie voor variabelen als sociaal-economische status, geboortegewicht, kindersterfte en etnische achtergrond.


ADHD, slaap en de biologische klok

Links het vóórkomen van adhd, rechts de zon-intensiteit.

Links het vóórkomen van adhd, rechts de zon-intensiteit.

Mensen met ADHD hebben problemen met aandachtsregulatie en kunnen gedesorganiseerd, impulsief en overactief zijn. Meestal hebben ze slaapproblemen, doorgaans met inslapen. In het algemeen bestaat er een relatie tussen slaapduur en aandachtsproblemen. De onderzoekers veronderstellen dan ook dat bij een deel van de mensen met ADHD (in)slaapproblemen ten grondslag liggen aan de aandachtsproblemen. Inslaapproblemen hebben op hun beurt bij ADHD weer te maken met een verstoorde biologische klok.

Fel licht op late avond kan verstorend werken

Zonlicht speelt een grote rol bij het voortdurend bijstellen van de biologische klok. ‘Zonder de zon als Zeitgeber’, zegt van der Heijden, ‘loopt de klok langzaam uit het 24-uursritme.’ Mensen met ADHD hebben vaak een vertraagd ritme van de biologische klok. Veel (zon)licht in de ochtend kan dat ritme normaliseren, met name door blauw licht met een golflengte van 464 tot 484 nanometer. Fel licht in de late avond daarentegen kan de ritmeverstoringen juist versterken. Onderzoek naar de mogelijke verstorende invloed op het biologische klokritme van smartphones, tablets en pc’s, met hun blauw oplichtende schermen, is daarom nodig. Maar ook moet experimenteel worden nagegaan of een verhoogde blootstelling aan (zon)licht, met name in de ochtend, een positieve invloed kan hebben op slaap, biologische ritmes en gedrag. Bijvoorbeeld met behulp van lichttherapielampen, dakramen in klaslokalen en een buitenspeelplanning in lijn met de biologische klok.

Niet het ei van Columbus

Van der Heijden zegt over zijn betrokkenheid bij het onderzoek: ‘Mijn Utrechtse collega dr. Martijn Arns zag de opvallende correlatie in de data, en vroeg mij als specialist op het gebied van slaapproblemen bij kinderen met ADHD mijn licht erover te laten schijnen. Ook na correctie voor andere invloeden bleef de uitkomst overeind.’ Toch benadrukt Van der Heijden dat nu niet het ei van Columbus is gevonden. ‘Er zijn bij ADHD veel factoren van invloed, ook genetische. Je kunt dus niet alle kinderen met ADHD de zon in sturen en er wonderen van verwachten. Wel kan deze ontdekking op individueel niveau heel goed nieuws zijn.’

Martijn Arns, Kristiaan B. van der Heijden, L. Eugene Arnold, J. Leon Kenemans
Geographic Variation in the Prevalence of Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder: The Sunny Perspective
Biological Psychiatry, March 25, 2013 (Abstract)

(9 april 2013/CH/Bron: Universiteit Utrecht)

Zie ook

Studeren in Leiden

Bachelor

Master

Laatst Gewijzigd: 10-04-2013