28 september | oratie Barend Barentsen: 'The wounded soldiers of bureaucracy'

Barentsen bepleit een verbetering van het schadevergoedingsrecht bij werkgerelateerde gezondheidsschade. Ongeacht hun juridische status moeten werkenden in de publieke sector gelijk worden beschermd.

Met het uitspreken van zijn oratie aanvaardt prof. mr. B. Barentsen zijn benoeming als bijzonder hoogleraar op de bijzondere leerstoel Arbeidsverhoudingen in de publieke sector (Albeda Leerstoel) aan de Faculteit der Rechtsgeleerdheid van de Universiteit Leiden.

Prof. Barentsen vertelt over zijn oratie (geluidsfragment)

Barentsen bepleit een verbetering van het schadevergoedingsrecht bij werkgerelateerde gezondheidsschade, in ieder geval voor werkenden in de publieke sector, maar liever nog voor alle werknemers. Zowel op basis van een ambtelijke aanstelling als met een arbeidsovereenkomst als werknemer kan iemand in het algemeen belang werkzaam zijn. Zo zijn er ambulancebroeders die werknemer zijn, en er zijn er die ambtenaar zijn. Ongeacht hun juridische status moeten werkenden in de publieke sector gelijk worden beschermd.

Ambtenaren gelijk aan werknemers

Tegenwoordig bestaat er volgens Barentsen eigenlijk geen rechtvaardiging meer om ambtenaren juridisch heel anders te behandelen dan werknemers. De trend is om ambtenaren zoveel mogelijk aan werknemers gelijk te stellen. Op het vlak van werkgerelateerde schade zou de gelijkstelling in omgekeerde richting moeten plaatsvinden.
In zijn oratie berspreekt Barentsen de bescherming van ambtenaren tegen werkgerelateerde schade (dienstongevallen en beroepsziekten). De risico’s zijn niet in alle onderdelen van de publieke sector even groot. Vaak is het gevaar in het bedrijfsleven (industrie, bouw) groter, maar onder andere medewerkers van politie, de brandweer en justitie staan aan soms ook ernstige gevaren bloot.

Glazen huis

Een voorbeeld van werkgerelateerde schade in de overheidssector deed zich dit voorjaar voor in het nieuwe provinciehuis van Utrecht. Om de transparantie van deze overheidsorganisatie te benadrukken is er veel glas verwerkt in de binnenwanden en –deuren. Het glas was zo doorzichtig dat er al verschillende ambtenaren tegen de wanden en deuren zijn opgebotst en zich soms onder doktersbehandeling hebben moeten stellen. Ambtenaren die schade lijden in hun werk kunnen hun werkgever aansprakelijk stellen, net als werknemers in de marktsector. Maar er is meer. Daarnaast hebben ze aanspraak op een (gedeeltelijke) schadevergoeding als er sprake is van een dienstongeval of beroepsziekte. Anders dan bij aansprakelijkstelling is daarvoor niet nodig dat de overheid tekort is geschoten in haar zorgplicht voor veilige arbeidsomstandigheden. Voor rijksambtenaren en voor militairen bestaan aanvullende schadevergoedingsregelingen, bovenop het dienstongeval, wanneer zij het slachtoffer worden van een bijzonder hoog risico waaraan zij door hun werk zijn blootgesteld.

Werkgeversaansprakelijkheid

Hoewel ook het ambtelijke regime niet ideaal is, vertoont het minder (minder grote) gaten dan de werkgeversaansprakelijkheid in de marktsector. De wetgever zou het ambetelijke regime op werknemers van toepassing kunnen verklaren, of als dat politiek (nog) niet haalbaar is, zou dit bij CAO kunnen worden geregeld. In een aantal CAO’s (ambulancezorg, universiteiten) is dat al gebeurd. Wat de bescherming tegen werkgerelateerde gezondheidsschade betreft, mag de precieze status van de werkende geen verschil maken

Online beschikbaar

De oratie is digitaal beschikbaar via het Leids repositorium.