Een vrouw uit Tanagra, ten noorden van Athene, in traditionele kledij. Ook zij maakt hierdoor deel uit van de culturele geschiedenis.

De meeste archeologische boeken over Griekenland beperken zich tot één periode, zoals de klassieke oudheid, die nu eenmaal het meeste tot de verbeelding spreekt. Soms wordt er ook nog iets te berde gebracht over de Romeinse tijd, en als je geluk hebt wordt zelfs de Minoïsch-Myceense beschaving in de late bronstijd behandeld. Maar vrijwel nooit gaat het in datzelfde boek ook over de Griekse middeleeuwen, de Byzantijnse periode, of de tijden van de kruisvaarders en de Ottomaanse overheersing, terwijl die perioden toch een wezenlijk onderdeel uitmaken van de Griekse geschiedenis.

Vergeten tijdperk
Bintliff heeft daar een verklaring voor. ‘Toen in de jaren ’30 van de negentiende eeuw het moderne Griekenland begon, als een onafhankelijke staat, woonden er talloze verschillende nationaliteiten. Om één te worden, en weerstand te kunnen bieden aan de dreigende buurlanden, moesten ze op zoek naar een nationale identiteit. Men viel toen terug op de klassieke periode, waaraan Griekenland zijn status binnen Europa te danken had. De latere tijdperken, die zich laten kenmerken door onderdrukking en bezetting, werden liever vergeten, omdat het idee bestond dat er toen toch niets bijzonders was gebeurd.’

Fresco van een springende stier, 16e eeuw voor Christus, Knossos (Kreta).

Die eenzijdige blik heeft Bintliff altijd verbaasd. Een archeoloog die een compleet beeld wil krijgen van het verloop van de culturele geschiedenis, kan zich onmogelijk beperken tot één periode. ‘Hoe kan ik nu als archeoloog bijvoorbeeld een klassieke toren wel interessant vinden, maar een uit de kruisvaardersperiode niet? Als ik geen aandacht aan die tweede zou schenken, zou ik niet weten dat zo’n toren fungeerde als controlepost tijdens het feodalisme, terwijl de klassieke variant puur een militaire uitkijktoren was.’

• Global Interaction of Civilizations and Languages is een van de zes profielthema's in het onderzoek van de Universiteit Leiden.