Gastschrijver Willem Jan Otten: ‘Religie en kunst zijn onlosmakelijk verbonden’
Waarom is er literatuur? En waarom bestaat er zoiets als kunst? Gastschrijver Willem Jan Otten waagt zich op 25 oktober aan deze grote vragen in zijn Albert Verweylezing, getiteld: De vormmachine, literatuur als rite de passage.
Literaire duizendpoot
Willem Jan Otten
Veel van de inhoud van zijn Albert Verweylezing wil Willem Jan Otten nog niet prijsgeven. De romancier, toneelschrijver, dichter en essayist, bekend van boeken als Specht en zoon (Libris Literatuurprijs 2005) en de eind vorig jaar verschenen roman De vlek, ziet de lezing als een wezenlijk onderdeel van zijn oeuvre. ‘Het is niet erg artistiek om je gedachten waar je nog aan werkt vroegtijdig te openbaren,’ aldus de literaire duizendpoot. ‘Zo lang het nog geschreven wordt is mijn hoofd een kar met kikkers.’
Religieuze verbeelding
Toch licht de auteur een tipje van de sluier op. ‘De lezing gaat over de wonderlijke wegen van de religieuze verbeelding. De vraag die ik simpelweg stel is waarom er kunst, waarom er literatuur is.’ Hetzelfde onderwerp komt ook tijdens de colleges met de studenten aan bod, die gaan over het werk van Shakespeare, Graham Greene en Andrej Tarkovski. Otten meent dat we via de kunst meer te weten kunnen komen over onszelf, over onze plaatsbepaling te midden van de schepping. Otten: ‘Religie en kunst zijn twee wegen die elkaar in het oneindige snijden. Voor mij zijn ze onlosmakelijk met elkaar verbonden.’
King Lear
Als voorbeeld geeft hij het stuk King Lear van Shakespeare. ‘Het heeft ontzettend veel met empathie te maken. Shakespeare weet je als geen ander te laten meeleven met zijn personages, hij sluit je op andermans bewustzijn aan.’ Volgens Otten zijn wij mensen scenische wezens. We construeren onze identiteit door naar onszelf via de ogen van de ander te kijken. ‘Shakespeare wil met King Lear een soort lijdensweg vertellen waarin de hoofdpersoon zich langzaam maar zeker openstelt voor de liefde, die hij aanvankelijk van zich wierp. Ik vind het interessant om die mystieke weg te benoemen. Daarmee wil ik overigens niet van Shakespeare een verkapte evangelist maken die met het stuk het bewijs levert dat we kerks moeten worden, maar het bevalt mij ook niet dat het christelijke aspect ontkend wordt.’
Essay
Naast de colleges die hij geeft over kunstwerken die zeer belangrijk voor hem zijn, laat Otten de studenten essays schrijven over hun kunstervaringen. Het essay, volgens de klassieke opvatting van Montaigne een zelfonderzoek, vormt een uitermate geschikt vehikel om de gedachten te ventileren die ontstaan door het kijken naar kunst, waardoor de studenten uiteindelijk meer over zichzelf te weten komen.
Vorstelijk
Colleges verzorgen bevalt Otten uitstekend. ‘Ik zou het wel willen blijven doen. Het is heerlijk om me langere tijd met één onderwerp te kunnen bezighouden. Als schrijver ben je toch een soort superfreelancer en word je per stuk of boek betaald. Nu kan ik me maandenlang ongestoord én bezoldigd onderdompelen in Shakespeare. Dat is vorstelijk.’
Albert Verweylezing door Willem Jan Otten: De vormmachine, literatuur als rite de passage
Datum: 25 oktober 2012
Tijd: Aanvang 20.00 uur (zaal open om 19.30 uur)
Locatie: In het Groot Auditorium van het Academiegebouw, Rapenburg 73 te Leiden
Kaarten: te bestellen à 5 euro via gastschrijver@hum.leidenuniv.nl, of te koop aan d.e deur. U kunt alleen ter plekke (contant en zo mogelijk gepast) betalen.
(22 oktober 2012/Coen van Beelen)
Zie ook
Bachelor
Bachelor
Master