Tweehonderdste verjaardag van Charles Dickens
Charles Dickens, een van de bekendste en meest productieve Engelse auteurs, werd geboren op 7 februari 1812. Het tweehonderdjarig jubileum van zijn geboorte wordt dit jaar gevierd in landen over de hele wereld. Wat maakt Dickens zo populair? Anglist dr. Wim Tigges geeft een paar antwoorden.
Breed publiek, vele lagen
‘Een test voor goede literatuur is of je het nog eens wilt lezen. En mensen lezen Dickens steeds weer opnieuw’, zo vat Tigges, docent aan de opleiding Engelse taal en cultuur van de Universiteit Leiden, het samen. ‘Dickens wordt gelezen door allerlei soorten mensen. Zijn boeken spreken een enorm breed publiek aan, en niet alleen in Groot-Brittannië.’ De boeken van Dickens zijn vertaald (en worden nog steeds vertaald) in vele talen en worden over de hele wereld gelezen. ‘Er zitten zoveel lagen in zijn boeken dat mensen met heel verschillende interesses ze kunnen lezen, van terloopse lezers die een goed verhaal willen, tot sociale geschiedwetenschappers en taalonderzoekers.’
3000 karakters
Tigges denkt dat Dickens de lezer geeft wat hij of zij wil: ‘Dickens heeft altijd een goed verhaal te vertellen, en het loopt altijd goed af. De goeden worden beloond en de slechten worden gestraft. Daarnaast bevatten zijn verhalen een kaleidoscoop aan karakters; onderzoekers schatten het aantal op grofweg 3000, en dat zijn dan alleen nog degenen die iets zeggen. Veel karakters zijn karikaturen, maar ze zijn zo zorgvuldig neergezet dat ze tot leven komen, ook de minder belangrijke die maar een alinea lang tevoorschijn komen en dan weer verdwijnen.’ En zelfs zonder internet en blogs onderhield Dickens een dialoog met zijn lezers via correspondentie en tijdens zijn geregelde openbare voorlezingen. Ze vertelden hem hoe ze wilden dat de romans zich zouden ontwikkelen en soms gebruikte Dickens hun suggesties ook. Maar: ‘Wat nog unieker is aan Dickens, is dat al zijn werken (en hij schreef in totaal 15 romans en veel korte verhalen) van dezelfde uitstekende kwaliteit zijn. Dat is uiterst zeldzaam’, legt Tigges uit.
Kinderen
Een terugkerend thema, volgens Tigges, zijn kinderen: ‘Dickens was de eerste auteur die schreef vanuit het perspectief van het kind, en kinderen spelen in zijn werken een belangrijke rol.’ Dickens’ eigen jeugd was heel problematisch. Zijn vader zat in de gevangenis van Marshalsea voor schuldenaren, en de gevolgen van deze vernederende ervaring bleven Dickens zijn hele leven bij. Hij schreef vaak over opvoedingsproblemen, ook tegenwoordig nog een heel actueel onderwerp. Hij schrijft met veel gevoel over de volharding van een onschuldig jong kind dat te maken krijgt met de gevolgen van armoede of wreedheid. Is er iemand die het bekende: ‘Please, sir, I want some more’ (Mag ik alstublieft nog meer, meneer?) van Oliver Twist niet heeft gehoord?
Kostuumdrama
Een andere band met het heden is de hernieuwde opleving van de belangstelling voor historisch drama; Dickens’ werk is perfect voor films en tv-producties. Zijn decors zijn heel sfeervol, van de bouwvallige, armoedige achterafstraten van Londen en het inwendige van gevangenissen tot aan elegante huizen als Bleak House.
Dickens in Nederland
Het jaarlijkse Dickensfestijn in Deventer.
Speelt Dickens ook een rol in Nederland? ‘Jazeker. Hij is hier heel populair. The International Dickens Fellowship, opgericht in 1902, heeft een afdeling in Haarlem die ook nu nog elk kwartaal bij elkaar komt. De eerste voorzitter van de Nederlandse afdeling was de bekende Nederlandse auteur Godfried Bomans, die een groot fan was van Dickens. Elk jaar wordt in Deventer het Dickensfestijn gehouden. Vorig jaar trok het festival niet minder dan 100.000 bezoekers. En we hebben het Dickens Museum in Bronkhorst.’
Dickens-cursussen
Tigges geeft regelmatig diverse cursussen over Dickens voor studenten Engels en als onderdeel van het HOVO-programma (Hoger Onderwijs Voor Ouderen). Sinds januari 2009 woont hij maandelijkse bijeenkomsten bij met andere fans, bewonderaars en deskundigen.
(7 februari 2012/Marilyn Hedges)
Links
Studeren in Leiden
Bachelor
Master's