Antropoloog in Wassenaar. Erik Bähre in programma Labyrint
Het VPRO/NTR programma Labyrint dook in de economische vraagstukken vanuit verschillende wetenschappen o.a. met de hulp van cultureel antropoloog Erik Bähre.
- Van 'vies woord' tot status
- Perceptie schuld en status
- Ecologische kantelpunttheorie
- Uitzending en napraatsessie
- Studium Generale serie
Van 'vies woord' tot status
Erik Bähre
De ingestorte economie en grote schulden. De berichtgeving over de recessie beheerst ons dagelijkse nieuws. Labyrint duikt in de economische vraagstukken vanuit verschillende wetenschappen: ecologie, antropologie en complexe economie. De economische wetenschap gebruikt van allemaal wat en geeft antwoord op de vraag: wat is schuld en valt een recessie te voorspellen? Schuld heeft door de eeuwen heen al heel wat verschillende interpretaties gehad. Nog niet zo lang geleden was 'schuld' een vies woord in Nederland, terwijl in Amerika de credit card al lang gemeengoed was. Schuld geeft tegenwoordig status en we praten er zelfs graag over. Totdat het problematisch wordt.
Perceptie schuld en status
Om te kijken hoe het staat met het schuldgevoel in Nederland, duiken Leidse studenten Wassenaar in om onder leiding van antropoloog Erik Bähre een antropologisch onderzoek uit te voeren naar de perceptie van mensen ten opzichte van schuld en status.
Schuld kent vele verschijningsvormen. David Graeber, antropoloog van de Londense Goldsmith University vertelt in New York over de eerste 5000 jaar van schuld, het onderwerp van zijn laatste boek waarin hij laat zien dat er altijd anders tegen schuld aangekeken wordt. Als verplichting, als zonde, als aanjager voor economische groei en dan weer als onderdrukker van het volk.
De complexiteit van schuld is lastig te vatten, omdat de mens geen rationeel wezen is. Om complexiteit in nieuwe economische formules te vatten, verrichten wetenschappers nu veel onderzoek. Voor dit onderzoek wordt ook geput uit inzichten van andere vakgebieden, zoals natuurkunde, wiskunde en ecologie.
Ecologische kantelpunttheorie
Ecoloog Marten Scheffer laat met zijn kantelpunttheorie zien dat deze inzichten uit de ecologie ook voor de economie gelden. Een kantelpunt is een situatie in een systeem waarbij de toestand abrupt overgaat van de ene naar de andere stabiele situatie: teruggaan naar de vorige is (bijna) niet mogelijk.
Bij de Universiteit van Amsterdam en De Nederlandsche Bank gebruikt complexiteitseconoom Cars Hommes laboratoriumexperimenten om te komen tot nieuwe economische formules.
'De' economische wetenschappen, het lijkt wel alsof ze pas in de kinderschoenen staan.
Uitzending en napraatsessie
Bekijk de uitzending en/of de napraatsessie.
Studium Generale serie
Deze aflevering vormt het eerste deel van de Studium Generale serie 'De financiële crisis in mondiaal en historisch perspectief'. Deze serie lezingen is tot stand gekomen in samenwerking met het Instituut Culturele Antropologie en Ontwikkelingssociologie en het 'Netherlands Institute for Advanced Study in the Humanities and Social Sciences' (NIAS).