Judith Schuyf: onvermoeibaar op de bres voor LHTB’s

Historica en archeoloog Judith Schuyf (1951) heeft bijna haar hele leven gestreden voor de emancipatie van homo’s en lesbische vrouwen, later uitgebreid met transgenders en biseksuelen (LHTB). En altijd gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek.  

Bedreigend

foto: Sjaan Vanderjagt / Pixelpolder

foto: Sjaan Vanderjagt / Pixelpolder

'In Leiden was het best ingewikkeld, met name toen ik na de opleiding Geschiedenis de kopstudie Prehistorie deed. Ik kwam er gewoon voor uit dat ik lesbisch was, maar dat werd erg bedreigend gevonden. Er waren nog zeker vier anderen  zoals ik maar zelfs zij wilden er niets van weten, terwijl twee van hen een stel waren en nog steeds zijn.’

Na haar studie kreeg Schuyf een baan aan de Universiteit Utrecht, bij de afdeling Historische Geografie, waar ze uiteindelijk elf jaar op tijdelijke contracten zou rondlopen. Inderdaad, toen ook al. Al snel nam ze het initiatief voor de oprichting van een werkgroep Homostudies. ‘In Utrecht was er meer vrijheid/blijheid en accepteerde men sneller dat je een beetje afwijkend was, op wat voor manier dan ook.’ De werkgroep was een product van zijn tijd: emancipatie werd belangrijk gevonden. Schuyf was doelgericht en had uit Leiden de brutale Leidsche Bek meegenomen. ‘Het duurde jaren voor ik die een beetje kwijt was.’ Ze deed er ondertussen wel haar voordeel mee.


Parallel tussen homoseksuelen en tweedegeneratieslachtoffers

De werkgroep Homostudies was interdisciplinair en bestond uit onder meer biologen, medici, juristen, historici en sociaal-wetenschappers. Schuyf werd er eerst coördinator van en later kreeg ze ook een aanstelling als universitair docent. Ze deed onderzoek naar allerlei aspecten van homoseksualiteit. 21 jaar bleef ze bij de Utrechtse universiteit. ‘Daarna wilde ik wat anders.’ Ze werd hoofd onderzoek bij Icodo (nu COGIS), een organisatie die zich bezighield met de gevolgen van oorlog. ‘Het was de tijd van de zogenoemde tweedegeneratieslachtoffers.’ Mensen die leden onder het gewicht van de oorlogstrauma’s van hun ouders. Schuyf ontdekte parallellen met homoseksuelen. ‘Je identiteit heeft heel veel facetten en ik zag dat deze tweedegeneratieslachtoffers hetzelfde deden als sommige homoseksuelen, namelijk een bepaald facet uitvergroten als doorslaggevend voor hun identiteit. Terwijl je dat ook zou kunnen doen met een ander facet.’

Wie: Judith Schuyf
Studie: Geschiedenis en kopstudie Prehistorie (een kopstudie kon je alleen doen na een volledige andere opleiding)
Lid: Catena 'maar daar heb ik me nauwelijks vertoond '
Favoriete plek in Leiden: 'Barrera, dat was toen een alternatief café. En de bibliotheek van Prehistorie. Het was een erg kleine opleiding, in totaal maar een stuk of tien studenten. Je was erg op elkaar en op de studie betrokken.'

Judith Schuyf in 1974 als studentassistent, bezig met het uitwerken van de opgraving in Hienheim.

Judith Schuyf in 1974 als studentassistent, bezig met het uitwerken van de opgraving in Hienheim.

Beleidsadvies op het gebied van diversiteit

Toen Icodo zich ging heroriënteren, vertrok Schuyf en trad ze in dienst bij Movisie, een kennisinstituut en adviesbureau voor toepasbare kennis, adviezen en oplossingen bij de aanpak van sociale vraagstukken. Ze gaf beleidsadvies aan gemeenten en andere instellingen op het gebied van diversiteit en bleef dat doen tot aan haar pensioen, per 1 januari 2015.

Diversiteit

Diversiteit is opnieuw een issue op het moment, maar hoe zorg je dat beleid zich ook daadwerkelijk vertaalt in méér diversiteit? Uiteindelijk moet het gebeuren op de werkvloer. En in sollicitatiecommissies. Schuyf: ‘Je moet A) je bewust zijn van wat er gebeurt en B) het gevecht aangaan met de regels, probeer die naar je hand te zetten. Wat betreft sollicitatiecommissies: die zijn altijd geneigd iemand te kiezen die op hen lijkt. Als je je daar niet van bewust bent, verandert er niets. In het bedrijfsleven is diversiteit meer vanzelfsprekend geworden. Daar vindt men het belangrijk dat het personeelsbestand een weerspiegeling van de samenleving is.’

Veelgevraagd spreekster
Ondertussen is Judith Schuyf uitgegroeid tot een veelgevraagd spreekster. Ook werd ze aantal keren gelauwerd: ze ontving de eerste Annie Brouwer-Korff prijs van de gemeente Utrecht voor haar bijdragen aan de integratie en emancipatie van homoseksuelen in en rond Utrecht (2008), een hoge koninklijke onderscheiding vanwege haar onderzoek naar de leefsituatie en acceptatie van LHBT’s en LHBT-oorlogsgetroffenen (2014) en de Bob Angelo Penning van het COC (2015).

Wat heeft de studietijd voor Schuyf betekend?

Wat heeft Schuyf aan haar studie in Leiden gehad, behalve dan (meestal) plezier van haar Leidsche Bek? ‘Je leert logisch denken. Mijn medestudenten waren toen erg onder de indruk van Karl Popper (1902-1994 red.) en dat gold ook voor mij. Zijn denken heeft mij gevormd. Hoe dan ook, ik leerde onzin van minder grote onzin te onderscheiden. En je leerde nog écht wat, niet alleen waar je het misschien kon vinden.’

‘Oud roze’

De‘roze’ lezingen die Schuyf tegenwoordig geeft, gaan vaak over ‘oud roze’. Over oude(re) LHTB’s in tijden van de participatiemaatschappij. Vaak zijn deze ouderen gebrouilleerd met hun familie en hebben ze wel een netwerk maar niet in de directe omgeving. Hoe kun je dat oplossen?
Aan het einde van het gesprek heeft Schuyf het nog even over de tijd van de werkgroep Homostudies, toen er sprake van was dat er ook gespecialiseerde hoogleraren zouden n komen. 'Er kwam er één, en daar bleef het bij. Ik had het dolgraag ook gewild.’ Een jaar of vijftien later werden de Homostudies overal weer opgeheven. Ook weer een kwestie van tijdgeest. Het LHTB-aspect moest worden geïntegreerd in de bestaande disciplines en werd minder zichtbaar. Gender, heet het nu. Ondanks dat Nederland het eerste land was waar homo’s konden trouwen, vindt Schuyf: ‘Je moet niet vergeten: we zijn een conservatief land.’

Laatst Gewijzigd: 17-12-2015